Saltar para: Post [1], Pesquisa e Arquivos [2]

Partidjamentu

Partidjamentu

10
Abr17

Dispartidarizason i dispulitizason...

T.V. da Silva

6: Dispartidarizason i dispulitizason di Diministrason Públiku

Dja ten ánus ki dja ben ta papiádu di nisisidádi di dispartidariza Diministrason Públiku káuberdiánu. Atualmenti, kuázi pode konsiderádu ma dja bira móda pâpia del. Pode ka sta kláru (na spritu di txeu algen) si kel dispartidarizason la e igual (o nau) ku dispulitizason di kes sirbisu di Stádu la. Pode sér ki, na pâpia i/o na pensa sobri un o otu di kel dos konsetu la, txeu bes kel dispartidarizason i dispulitizason la sa ta konfundidu ku kunpanheru.

Afinal, na kusé ki sa ta pensádu óra ki sa ta papiádu di dispartidriza o dispulitiza Diministrason Públiku káuberdiánu? Dispartidarizason e omesmu kusa ki dispulitizason di kes sirbisu públiku la? Ta parse-m konvinienti ki sklarisedu (un bokadinhu ki-seja) kel dos konsetu la, pa midjór ntendedu na kusé ki sa ta pensádu óra ki sa ta rifiridu kalkér des, pa un bánda, i si pode (o debe) sér dizejávi ki lutádu pa konsigidu materializason di kalkér des, len di si ten posibilidádi real i prátiku (sen strágu!) di sér konsigidu un i/o otu kusa.

Anton, nu komesa kes rifleson li, ku sigintis konsiderason:

1.Dispartidariza i dispulitiza, enbóra es pode konsiderádu di naturéza (pulítiku) semelhánti, ta parse-m ma es ka debe konfundidu ku kunpanheru. Na verdádi:

1) Dispartidariza Diministrason Públiku ka debeba nunka kontise, pa sínplis fáktu di nunka ka debeda partidarizádu Funson Públiku (di Stádu). Dja ki, si Stádu e pa sirbi sosiadádi (i sidadons) interu di un pais (sen odja própiamenti pa intigrántis di kalkér partidu – ki ka e obrigatóri ki izisti – i, konsakuentimenti, sen pritenson di sabe si sidadons des pais ten o ka ten partidu i, mutu mênus, kál ki e partidu di kada un), nunka ka debeba kontise ki funsionáris públiku (inkuántu tal) fase uzu di sirbisus di Stádu pa sirbi kalkér partidu (di ki es pode sér militánti o nau), dja ki ses obrigason i konprimisu e di sirbi Stádu (i, des módi, sirbi pais), na pesuâ di kada sidadon (indipendentimenti di el ten filiason partidári o nau) ki buska sirbisu di Stádu. Entritántu, na dimokrasiâs di bázi partidári (karatirístiku di mundu osidental), istué, ki (pa konformason di vontádi pulítiku di Stádu) ten ki ten partidus legalmenti konstituídu i ki, através di konkursu (ileson), ta asumi (duránti algun tenpu préditirminádu) orientason, disizon i izekuson pulítiku di kusas ki Stádu debe fase pa ben di pais, ten un prublema real di difísil ultrapasáji. Es prublema real sta fórtimenti ligádu ku fáktu di kenha ki ta gánha governason di pais e senpri partidu (koligádu o nau) ki, lógu ki el gánha ileson, el ta tráta di prenxe tudu lugár inportánti (na sirbisus di Stádu) ku gentis di si konfiánsa pulítiku (kuázi senpri gentis ki ta pertense-l). Kel fáktu li ta komesa pa própi indijitádu (pa partidu) pa sér Primeru-Ministru (o Prizidenti di Repúblika, na rijimis prizidensialista). Óra, si Primeru-Ministru (ki, kredu o ka kredu, e xéfi-másimu di Diministrason Públiku), ki (kuázi senpri) e xéfi di partidu ki gánha konkursu (ileson), e kel ki partidu ganhador indika, pekádu mortal di partidarizason di Diministrason Públiku sta (pa kel sínplis fáktu li), orijináriamenti i fatalmenti, kometedu. Apartir di li, tudu ta sér vérbu “encher” (pa militántis di partidu ganhador di ileson) di dirijentis i tékinikus (más inportánti) di Diministrason Públiku. I kel li ka e tudu! Prublema maiór inda e ki kes dirijenti i tékiniku la, pa len di es sta (sobrutudu) na sirbisu di ses partidu (di ki es ta resebe órdi), es ta pása bida na fase diferénsa (entri militánti di ses partidu – ki kuázi senpri ta sér “ben” sirbidu! – i kel ki ka e militánti di ses partidu – kuázi senpri mal sirbidu!) na prestason di sibisu (ki debeba sér) di Stádu i (purisu) igual pa tudu algen. E des módi ki, nbes di prestádu un bon sirbisu públiku (ki e dever di Stádu) pa tudu algen i instituson ki meste kel sirbisu la, ta tendu un utilizason partidári (más-o-menu) diskarádu di bens i sirbisus di Stádu, ku tudu prujuis ki kel la ta riprizenta. Purkonsiginti, ta sérba bon i dizejávi (pa pais i pa tudu sidadon) ki dispartidarizáda Funson Públiku. Más, kel la e (prátikamenti) un ben kuázi inposivi di sér alkansádu na rijimis dimokrátiku di bázi partidári (undi Primeru-Ministru e xéfi di partidu), enbóra na alguns di kes rijimi la intirvenson di funsionáris (partidári) pode sér (initlijentimenti) mênus diskarádu di ki na otus i, purtántu, ku mênus prujuis pa kumunidádi nasional. Parse-m ma dja e kuázi konsensual (na nos pais) ma un mekanismu kapás di kontribui pa míngua i stabiliza un grau razuávi di dispartidarizason di Funson Públiku ta sérba utilizason di konkursu públiku sériu (sen batóta!) na rakrutamentu di dirijentis i xéfis di sirbisus di Stádu. I dispulitiza?

2) Dispulitiza Diministrason Públiku, di nha pontu di vista, ta sérba kóntraprudusenti, dja ki tudu Diministrason Públiku (di kalkér pais) debe ten i sigi un pulítika (di bon governason) ki kalkér Stádu (dígunu di kel nómi li) debe pirsigi. Óra, tudu i kalkér pais e (kredu o ka kredu) un entidádi pulítiku organizádu na Stádu (ki ta da-l nómi); tudu pais ten ki ten (nisisáriamenti) sidadons ki, inkuántu tal, ten diretus i deveris ku si pais; entri kel diretus i deveris la di sidadon, sta sértamenti diretus i deveris pulítiku ki ta skora (i ta sakóre) si naturéza (fundamental) di sér sidadon di un pais, indipendentimenti di (es pais) ten partidu o nau, i (na kázu di el ten partidus) indipendentimenti di sidadons sta (o ka sta) filiádu na un o otu partidu. Sendu pais (inkuántu tal) un entidádi di naturéza iminentimenti pulítiku i tendu sidadons (pa faktu di sér sidadon) obrigasons pulítiku di ki es ka pode skápa (anonsér ki, legalmenti, diklarádu o stabalisedu ses inapitidon o inkonpatibilidádi), ta fika kláru ki sér sidadon e kuázi sinónimu di sér pulítiku, nomiádamenti óra ki el e funsionári di Stádu, istué, ki el sta na sirbisu di Stádu (pa sirbi, di algun módi, kumunidádi nasional). Purtántu, dispulitiza Diministrason Públiku (ki e un stromentu pulítiku-diministrativu di Stádu pa governa i sirbi sidadons i pais) ta sérba, in extremis, kába ku Diministrason Públiku, kusa ki ta siginifikába (na prátika) kába ku Stádu i likida pais.

2. Ku kes konsiderason i komentári (rápidu, lijeru i rizumidu, inda ki tupa-tupa) ki N kába di partidja ku ledor, N ta kridita ma ledor (konkordándu o nau ku es) sta (si ka dja el stába) na kondison di prunúnsia (ku argumentus di-sel o di otus) sobri es nha prununsiamentu, vizon i pozisionamentu aruspetu di dispartidarizason i dispulitizason di Diministrason Públiku. Es e razon pamódi N ta fika pa li, ta spéra:

Partidjamentu!

Mais sobre mim

Sigam-me

Subscrever por e-mail

A subscrição é anónima e gera, no máximo, um e-mail por dia.

Links

  •  
  • Arquivo

    1. 2017
    2. J
    3. F
    4. M
    5. A
    6. M
    7. J
    8. J
    9. A
    10. S
    11. O
    12. N
    13. D