Saltar para: Posts [1], Pesquisa [2]

Partidjamentu

Partidjamentu

14
Mai17

Situason di nos língua matérnu: e módi i pamódi (1)

T.V. da Silva

8: Situason di nos língua matérnu: e módi i pamódi?

Normalidádi di situason di nos língua matérnu, na diâ-diâ di oxi, e (jenérikamenti konsiderádu) bastánti prokupánti, si el konparádu ku kel ki ta kontise normalmenti ku algun otu língua, sima purtuges, franses, ingles i spanhól, purizenplu.

Normalidádi di situason di nos língua matérnu ta mostra un áltu grou di poku-kónta ki nos, dónu di língua, nu ten ku nos stromentu prinsipal di kumunikason oral entri nos i até ku otu algen: nu ta papia-l kuáli-kuáli i más kuáli-kuáli, inda, nu ta skrebe-l (óra ki nu skrebe-l)!

Strágu ki ta rizulta di kel situason li ka e náda pikinóti, tántu pa nos língua, sima pa nos própi kabésa, inkuántu dónu des lingua li, dja ki el ta diskualifika nos língua (pa un ládu) , el ta diskualifika ken ki ta papia-l (i ta skrebe-l) mariádu i, na fin di kónta, el ta diskualifiká-nu (inkuántu povu, dónu di nos língua matérnu), pa diskonsiderason ku maiór (i más inportánti) patrimóni imaterial di nos pais.

Pa nu toma konsiénsa un poku más di kel situason li, nu rapára (purizenplu) na situason di purtuges, mesmu li na nos téra (undi kel língua li tanbê sa ta maltratádu suguru, tántu na pâpia, sima na skrebe). Difátu, tántu na pâpia, sima na skrebe purtuges, kuázi tudu algen (apezár di más-o-menu konsienti di difkuldádi na papia-l i skrebe-l) ta fase kiston di papia-l o skrebe-l di kel manera (supóstamenti) más kurétu posivi ki el sabe. Pamódi? Pamódi e xiki pâpia i skrebe purtuges dretu i ben; pâpia i skrebe dretu purtuges (na pensamentu di grándi párti di káuberdiánu) ta da statutu, ta dexa inprison (pa jeneralidádi di káuberdiánu ki sa ta obi-l o sa ta lé-l) ma kel algen li e inportánti. Pamódi purtuges e língua di pristiju na Káuberdi, konsakuénsa lójiku (?) e ma ken ki ta papia-l o ta skrebe-l dretu ten pristiju i debe sér pristijádu.

Nos atitudi i konportamentu ralasionádu ku uzu kuáli-kuáli (= di kalkér manera, sen ruspetu pa strutura i spritu) di nos língua matérnu, tántu na pâpia sima na skrebe, ta manifesta (nu kre o nu ka kre) poku inportánsa ki nu ta da (sértamenti inkonsientimenti) nos língua (ki e nos maiór stromentu di kumunikason di tudu mundu ki nu ten i nu ta vive), kusa ki ta revela un munti otu kusa, entri es:

  • Fálta di konsiderason ki nu sa ta ten ku valoris sósiu-kultural di nos povu i, konsakuentimenti, ku nos própi kabésa;
  • Sintóma di konplékisu di infirioridádi (frutu di stória di skravatura ki nos povu pása pa el) ki, inkonsientimenti, pode tene-nu ta disvaloriza kel ki e di-nos (i, nes kázu, nos língua), pa un bánda i, pa otu bánda, ta sobrivaloriza kel ki e di otu (e kázu di purtuges, ingles, franses), sobrutudu, óra ki kel otu li e stranjeru, nomiádamenti oropeu o di mundu osidental;
  • Pirgisa di nu didika (nos tenpu, nos sforsu i kapasidádi) pa nu konxe i studa nos rialidádi i ses valor, inkonsientimenti baziádu na prisupostu ma “ropa i sapátu di dufuntu ta sirbi-nu purfetamenti”, razon (sen razon) ki ta lebá-nu aji, txeu bes, na sintidu di nu purbeta (más ki nu pode) kel ki otu dja ten o dja fase i sen (o kuázi ku medu di) splora o diskubri nos própi kapasidádi i valor di kel ki nu e i nu ten.

Na sintidu di kontribui pa nu bá ta toma konsiénsa i di (des manera) nu bá ta ultrapása tudu kel situason li (i otus) ki sa ta dismerese-nu i ki (di alguna manera) sa ta inpidi-nu di liberta nos kabésa i di nu bá ta diskubri i inplimenta nos real valor i valor di nos rialidádi, i, ralasionádu konkrétamenti ku situason ki nos língua sta nel, N ta pása, na póstis siginti, ta partidja ku ledor algun prokupason i sujeston ki pode djudá-nu (si nu kre) bá ta altera pa midjór (poku-poku) tudu es situason ki ta parse-m poku dígunu di/na nos povu, nos kultura, nos língua. Ta sér un fórma di nu bá ta alavánka nisisidádi (urijenti) di nu pása ta ten orgudju di splora, studa i diskubri forsa di rialidádi i valor di nos língua matérnu ki, sértamenti, ta ba dá-nu briu di nu pása ta ten un saudávi orgudju di nu sér nos, di nu konxe i domina kel ki nu ten, pa nu fase (apartir di nos i di nos rialidádi sósiu-kultural) kel futuru ki nu kre (inda ki inkonsientimenti) i ki (sértamenti) nu ta merese, pa ben di nos tudu i di tudu ken ki (kre i) ta ralasiona ku nos.

Partidjamentu!

Mais sobre mim

Sigam-me

Subscrever por e-mail

A subscrição é anónima e gera, no máximo, um e-mail por dia.

Links

  •  
  • Arquivo

    1. 2017
    2. J
    3. F
    4. M
    5. A
    6. M
    7. J
    8. J
    9. A
    10. S
    11. O
    12. N
    13. D